8 utworów klasycznych, które znamy dzięki filmom

Nikt temu chyba nie zaprzeczy – muzyka klasyczna i kino tworzą idealną parę. Dźwięki orkiestry stanowią wspaniałe tło zarówno dla pełnych napięcia scen wciskających nas w fotel, jak i tych, które mają wzruszać czy bawić. Muzyka poważna świetnie wzmaga emocjonalny przekaz scen, ale nie narzuca się widzowi , pozwala bez zakłóceń przeżywać to, co widzimy na ekranie. To dlatego twórcy filmowi tak chętnie sięgają po jej nieprzebrane zasoby, choć powodem ich sympatii do tego rodzaju muzyki są też kwestie finansowe i prawne – z powodu często wygaśniętych praw autorskich, koszt pozyskania tego typu utworów jest znacznie mniejszy niż utworów współczesnych.

Ryszard Wagner – Cwał Walkirii

„Cwał Walkirii” – fragment drugiej części dramatu muzycznego „Pierścień Nibelungów”, w trzech aktach, zainspirowanego średniowiecznym germańskim eposem bohaterskim, do którego muzykę i libretto napisał oczywiście Wagner.

Kilka interesujących faktów o utworze i jego kompozytorze: Utwór był tłem muzycznym w wielu odcinkach nadawanej w latach 1940-45 niemieckiej kronice filmowej „Die Deutsche Wochenschau”. Nie jest to zaskakujące, ponieważ przejawiający szowinistyczne i antysemickie poglądy Wagner był ulubionym kompozytorem Adolfa Hitlera. W jednym ze swoich filmów („Tajemnicze morderstwo na Manhattanie”) Woody Allen zażartował nawet: „Nie mogę słuchać tyle Wagnera, bo nachodzi mnie ochota żeby najechać Polskę”.  Hitler przyznał, że opery Wagnera miały ogromny wpływ na jego życiowe wybory, więc cytat z filmu Allena po większym zastanowieniu staję się dość niepokojący.

W jakich filmach pojawił się utwór:

Czas apokalipsy (1979) – jedna z najbardziej niezapomnianych scen w historii kina, w której helikoptery pod dowództwem podpułkownika Billa Kilgore’a atakują wietnamską wioskę. Nawiasem mówiąc, inspiracją do użycia utworu w tej scenie mógł być widok niemieckich samolotów bombardujących miasta przy dźwiękach „Cwału Walkirii” w wyżej wymienionej kronice filmowej z czasów II Wojny Światowej.

+ Watchmen. Strażnicy (2009), Straż Wiejska (2001), Jackass 3D (2010), Rango (2011)

Carl Orff – O Fortuna

„O Fortuna” – wprost monumentalnie brzmiący utwór, naszpikowany dramatyzmem do tego stopnia, że jeśli słyszymy go w filmie (a nie jest on parodią), to możemy być pewni, że za chwilę wydarzy się coś dramatycznego. Jest on muzyczna intepretacją poematu Carmina Burana o tym samym tytule. Powstał wraz z 24 innymi utworami opartymi  na poematach Burana na przełomie 1935 i 36 roku.

Kilka interesujących faktów o utworze i jego kompozytorze:  Nie chcemy, żebyście posądzili nas o sympatyzowanie z nazistami, ale i tym razem ciekawostka dotycząca utworu jest związana z Hitlerem… Kompozytor utworu Carl Orff trafił na Gottbegnadeten-Liste – listę najważniejszych artystów III Rzeszy stworzoną w 1944 roku przez Josepha Goebbelsa i Adolfa Hitlera.

Kolejną ciekawą rzeczą dotycząca Orffa jest to,  że jest on autorem słynnego cytatu: „Bądź uroczy dla swych wrogów – nic ich bardziej nie rozzłości”.

W jakich filmach pojawił się utwór:

The Doors (1991) – Muzyka zespołu stanowiła świetne tło muzyczne pod  beztrosko upajających się narkotykami członków zespołu. Jednak do ukazania cierpiącego z powodu swojego uzależnienia Jima Morrisona, lepiej nadawała się właśnie dramatyczna „O Fortuna”.

+ Excalibur (1981), Polowanie na Czerwony Październik (1990), Chwała (1989), Urodzeni mordercy (1994)

Wolfgang Amadeusz Mozart – Eine Kleine Nachtmusik

„Eine Kleine Nachtmusik” – serenada na orkiestrę smyczkową napisana w 1787 roku w Wiedniu. Jeden z najbardziej znanych utworów muzyki klasycznej. Jeśli zastanawialiście się, jak ponad dwieście lat temu brzmiała muzyka rozrywkowa, to teraz już wiecie. Słuchając tego utworu, przed oczami pojawia nam się obraz wytwornej zabawy (niekoniecznie interesujących) ludzi z wyższych sfer, choć nie ma chyba osoby, która byłaby obojętna na niezwykły urok tego dzieła.

Kilka interesujących faktów o utworze i jego kompozytorze:

Napisał uwerturę do opery „Don Giovanni” w dzień jej premiery. Co więcej, będąc na wielkim kacu… Jest to jeden z dowodów na geniusz kompozytora. Posłuchajcie.

Mozart swoje pierwsze „tournée” odbył w wieku sześciu lat jako członek duet klawesynowego ze swoją, starszą o pięć lat, siostrą.

Znał 15 języków obcych.

W jakich filmach pojawił się utwór: Ta lista mogłaby być naprawdę długa… Nie ma chyba drugiego kompozytora, którego dzieła tak często były wykorzystywane w filmach, a „Eine Kleine Nachtmusik” jest jednym z najpopularniejszych.

Nikita (1990), Ace Ventura: Zew natury (1995), Obcy – 8. pasażer „Nostromo” (1979), Batman (1989)

Edvard Grieg – W grocie Króla Gór

„W grocie Króla Gór” – jeden z utworów, które Grieg skomponował na zlecenie Henryka Ibsena do wystawianej na deskach teatru sztuki  „Peer Gyn”. Utwór jest muzyczną ilustracją sceny, w której tytułowy bohater sztuki  wkrada się do groty trolli. Gdy zostaje przez nie zauważony i rzuca się do ucieczki, tempo utworu wzmaga się i jego napięcie rośnie.

Kilka interesujących faktów o utworze i jego kompozytorze:  Grieg w wieku piętnastu lat dostał się do prestiżowego konserwatorium w Lipsku i studiował tam przez cztery lata. Po studiach stwierdził jednak, że „opuścił je będąc tak samo głupim jak przedtem”.

Grieg nosił ze sobą zawsze figurkę żaby, która przed koncertami wyciągał z kieszeni  i pocierał palcami „na szczęście”.

W jakich filmach pojawił się utwór:

Wyścig szczurów (2001) –  w prześmiesznej scenie, w której samochód dwóch uczestników wyścigu zostaję „wciągnięty” przez obracający się radar na lotnisku. Jest to świetny dowód na to, że z pozoru poważne utwory mogą w dużym stopniu zintensyfikować poziom absurdu w scenach komediowych, przez kontrastowanie z ich atmosferą.

+ The Social Network (2010), Człowiek na linie (2008), Zabawy z bronią (2002)

Richard Strauss  – Also sprach Zarathustra

“Also sprach Zarathustra” – poemat symfoniczny skomponowany przez Straussa w 1896 roku. Został zainspirowany  traktatem filozoficznym Fryderyka Nietzschego o tym samym tytule.

Kilka interesujących faktów o utworze i jego kompozytorze:  Richard Strauss w ciągu swojego życia dwukrotnie pojawił się na okładce magazynu TIME: w 1927 i 1938 roku.

Strauss powiedział kiedyś: „Nie jestem może pierwszorzędnym kompozytorem, ale za to jestem najlepszym wśród drugorzędnych kompozytorów”.

W jakich filmach pojawił się utwór:

2001: Odyseja kosmiczna (1968) – jeden z najbardziej znanych przykładów użycia utworu klasycznego w filmach.  Większość ludzi kojarzy głównie otwierającą scenę filmu, w której rozbrzmiewają dźwięki monumentalnego dzieła . Utwór możemy jednak usłyszeć w obrazie Kubricka trzykrotnie.

+ WALL·E (2008), Miłość i inne używki (2010), Simpsonowie: Wersja kinowa (2010)

Modest Musorgski  – Noc na łysej górze

“Noc na łysej górze”- fantazja orkiestrowa zainspirowana rosyjskimi legendami, opowiadająca o  sabacie czarownic, mającym miejsce w wigilie Św. Andrzeja (wcześniej Noc Kupały, bądź Noc Świętojańska) na szczycie Łysej Góry, leżącej w Górach Świętokrzyskich. Co tu dużo mówić… utwór jest po prostu przerażający.

Kilka interesujących faktów o utworze i jego kompozytorze:  Obecną formę utworu w dużej mierze zawdzięczamy Nikolajowi Rimskiemu-Korsakowowi, który opracował utwór na bazie kilku szkiców stworzonych przez  Musorgskiego.

W jakich filmach pojawił się utwór:

Fantazja (1940) – tym razem to muzyka jest na pierwszym planie. „Fantazja” to absolutne arcydzieło ze stajni Disneya – siedem niezależnych animacji obrazuje wielkie dzieła muzyki klasycznej, w tym wymieniony tu utwór Musorgskiego.

+ Urodzeni mordercy (1994), Lolita (1997), Przejrzeć Harrego (1997)

Aram Chaczaturian – Taniec z szablami

„Taniec z szablami” – niezwykle skoczny i energetyczny taniec wojenny z ostatniego aktu baletu ormiańskiego „Gajane”. Łączy w sobie elementy akrobatyki i fechtunku.

Kilka interesujących faktów o utworze i jego kompozytorze:  Premiera baletu Chaczaturiana „Gajane”, z której pochodzi „Taniec z szablami” miała odbyć się w 1942 roku w Moskwie. Jednak plany te pokrzyżował najazd Niemiec na Związek Radziecki, który zmusił wykonujący go zespół Teatru Kirowa do ewakuacji. Do premiery doszło w końcu w grudniu 1942 roku w Permie- mieście położonym u stóp gór Ural.

W jakich filmach pojawił się utwór:

W krzywym zwierciadle: Wakacje w Vegas (1997), Scoop (2006), Miasto duchów (2008), Simpsonowie (1991-)

Ludwig van Beethoven – Sonata Księżycowa

„Sonata Księżycowa” – skomponowana w latach 1800–1801 sonata fortepianowa, którą Beethoven zadedykował swojej ukochanej i uczennicy – Giulietcie Guicciardi. Jest jednym z najbardziej znanych utworów Beethovena i muzyki klasycznej w ogóle. Nazwę „Księżycowa Sonata” nadał utworowi poeta Ludwig Rellstab, ponieważ przywodziła mu ona na myśl odbite od tafli jeziora światło księżyca.

Kilka interesujących faktów o utworze i jego kompozytorze:

John Lennon wykorzystał sekwencje akordów „Sonaty Księżycowej”, komponując utwór „Because” Beatlesów (album „Abbey Road”).

Beethoven był tak drobiazgowy, że za każdym razem  przed parzeniem kawy odliczał 60 ziarenek, z których zaparzał potem ulubiony napój.

W wieku 25 lat zaczął tracić słuch. W 1802 roku w liście napisanym do braci (nigdy nie wysłanym) pisał o swojej walce z postępująca głuchotą, co niemalże doprowadziło go do popełnienia samobójstwa. Nie zdecydował się jednak na taki krok, ponieważ, jak twierdził, czuł że ma do napisania jeszcze wiele dzieł. Gdy był już kompletnie głuchy skomponował wiele ze swoich najwspanialszych utworów.

W jakich filmach pojawił się utwór:

Pamięć absolutna (2012), W ciszy (2005), Niebezpieczny umysł (2002), Człowiek, którego nie było (2001), Karmazynowy przypływ (1995), Misery (1990)

 SS

Liczba komentarzy: 31